tr  en  fr  ru  ar

Yazarlar

.
Özgün

Hanefi Fetva Usulü Literatürü ve Bedreddin Eş-Şuhâvî’nin “Et-Tırâzu’l-Müzheb” Adlı Fetva Usulünün Değerlendirilmesi

Özet:

Fetva usulü literatürünün fıkhın diğer alanlarına nispetle geç bir dönemde oluştuğu kabul edilen bir husustur. Her ne kadar ilk müstakil fetva usulü, İbnu’s-Salâh tarafından yazılmış olsa da bu konunun daha önce yazılan bazı eserlerin içerisinde işlendiği görülmektedir. Sözgelimi ilk dönemlerden itibaren yazılan birçok Hanefi nevazil/fetâvâ türü eserde fetva usulü konusuna yer verilmiştir. Özellikle Hanefi fakih Ebu’l-Leys es-Semerkandî’nin Mecmûu’n-nevâzil adlı eserinde, İbnu’s-Salâh kadar detaylı ele almamış olsa da, “babu’l-fetvâ” ismiyle bir ana başlık açarak fetva usulüne yer vermesi önemli bir gelişmedir.

Bu makalemizde Hanefilerin fetva usulünün nasıl geliştiğinin gözlemlenebilmesi için bu literatür özetle ele alınacak ve sonrasında ilk müstakil fetva usûl eserlerinden biri olduğunu düşündüğümüz Muhammed Bedreddin eş-Şuhâvî’ye ait et-Tırâzu’l-müzheb adlı eser incelenecektir. Bedreddin eş-Şuhâvî ve et-Tırâzu’l-müzheb adlı eserinin, aslında mezhepte çok bilindiği söylenemez. Biyografi türü eserlerde Şuhavî’nin hayatına dair bilginin bulunmaması, eserine çok az kaynakta atıf yapılmış olması ve birkaç varaktan ibaret olmasına rağmen et-Tırâzu’l-müzheb’in tüm dünyada sadece 3 adet yazmasının bulunması bunu destekler mahiyettedir. Kendisinden önce fürû eserlerde resmu’l-müftî ile ilgili dile getirilen birçok bilgiyi toplayan Şuhâvî’nin bazı konulara ilişkin kendine has değerlendirme ve çıkarımları önemlidir.

Anahtar Kelimeler: Hanefi Fetva usulü, Resmu’l-müftî, Edebu’l-müftî, edebu’l-fetvâ, Bedreddin eş-Şuhâvî, et-Tırâzu’l-müzheb

Hâkim Eş-Şehîd’in “El-Kâfî” Adlı Eserindeki Faaliyeti Üzerine

Özet:

Hanefi kaynakları genel olarak Zâhirurrivâye, nâdirurrivâye ve vâkıât/nevâzil olarak üçlü bir gruplandırmaya tabi tutulmaktadır. İlk iki kaynak türü ashâbu’l-mezhebin yani Ebu Hanife ve öğrencilerinin görüşlerini, üçüncü tür kaynak ise meşâyıhın yani Ebu Hanife’nin öğrencilerinden sonraki mezhep-içi fakihlerin görüşlerini ihtiva etmektedir. İlk iki kaynak arasındaki temel fark, ashâbu’l-mezhebden gelen nakillerin sıhhati noktasındadır. Zâhirurrivâye’nin nakli daha güvenilir olduğu için ilke olarak nadirrurivâyeye önceliklidir. Keza ilke olarak ashâbu’l-mezhebin görüşü ister Zâhirurrivâye’de ister nâdirrivâyede yer alsın meşâyıhın görüşüne takdim edilmektedir.

Hanefi mezhebinde mezhep imamlarının görüşlerinin nakli konusunda, İmam Muhammed’in telif ettiği Zâhirurrivâye eserlerinden sonra en önemli eser Hâkim eş-Şehîd’in,  Zâhirurrivâye’yi cem eden el-Kâfî adlı eseridir. Hâkim eş-Şehîd’in el-Kâfî’si, Hanefi mezhebinde muteber bir kaynak kabul edilmektedir. Serahsî, İsbicâbî ve Enbârî gibi fakihlerin el-Kâfî’ye şerh yazmış olması, kaynaklardaki atıflar, tabakat ve tarih kitaplarındaki ifadeler bunu açıkça göstermektedir. el-Kâfî’nin Zâhirurrivâye’yi cem eden bir eser olduğu konusunda yaygın bir kabul bulunmakla beraber eser detaylı olarak incelendiğinde Hâkim eş-Şehid’in el-Kâfî’de sadece Zâhirurrivâye’yi cem etmekle yetinmediği, ayrıca nâdirurrivâye olarak nitelendirilen eserlerden de çokça yararlandığı görülmektedir. Bu çalışmada Hâkim eş-Şehîd’in genel olarak el-Kâfî’deki faaliyeti ele alınıp değerlendirilecek ve onun birçok noktada rivayet değerlendirmesi yaparak ve nakledilen görüşleri bir iç tutarlık testine tabi tutarak mezhep imamlarına ait sahih görüşü tespit etmeye özen gösterdiği ortaya konulmaya çalışılacaktır.

Anahtar Kelimeler: Hâkim eş-Şehîd, el-Kâfî, Hanefi kaynakları, Zâhirurrivâye, Nâdirurrivâye

Stil

Düzen Stili

Geniş
Dar

Dar Stil Desenleri

  • pattern
  • pattern
  • pattern
  • pattern
  • pattern
  • pattern
  • pattern
  • pattern
  • pattern
  • pattern

Dar Stil Resimleri

  • images
  • images
  • images
  • images
  • images

Renk Şeması

Stili Sıfırla