tr  en  fr  ru  ar

Yazarlar

.
Özgün

Hiciv Oklarını “Kur’ân” Sadağından Çeken Âmâ: Basralı Nüktedan Ebü’l-‘Aynâ

Özet:

Müslüman toplumun “kutsal” kitaplarına duydukları şekle ve muhtevaya yönelik derin saygı, sadece dinsel ritüellerin pratiği esnasında değil gündelik hayata yansıyan çok çeşitli hürmet biçimleriyle de onları diğer din ve medeniyet mensuplarından ciddi ölçüde ayırmaktadır. Bununla birlikte bu medeniyet mensupları, rol model (üsve-i hasene) olarak gördükleri peygamberlerinin şakaya hoşgörüyle bakan kişiliğinden de cesaret alarak çağlar boyunca dini içerikli mizah üretme konusunda kendilerini özgür hissetmişlerdir. Öyle anlaşılıyor ki bu özgürlük, onları, gündelik yaşamlarına yoğun müdahalesi sebebiyle metnine yakından aşina oldukları kutsal kitapları üzerinden de nükte üretmeye cesaretlendirmiş gözükmektedir. Zira hicri birinci yüzyıldan başlamak üzere nicelik ve nitelik bakımından gittikçe artan bir oranda Kur’ân-ı Kerîm metnine dayalı mizah örneklerinin sergilendiği yüzlerce edebi ve mizahi koleksiyon ortaya konulmuştur. Kur’ân eksenli mizah alanında belli bazı isimlerin sivrildiği, sayısal bakımdan daha fazla anekdotun başkahramanı oldukları gözlemlenmektedir.Hiç şüphesiz bu listenin en tepesinde Ebü’l-‘Aynâ yer almaktadır. Ona ait rivâyetlerin sayıca çokluğu bir saray nedimi olarak saray çevresiyle kurduğu diyalogların büyük bir kısmının rivâyete sıkça konu edilmesinden kaynaklanmış olabilir. Bu makalede, klasik Arap literatüründeki Ebü’l-Aynâ’ya ait nüktelerin, Kur’ân-ı Kerîm âyetlerine dayalı olan sınıfı tespit edilecek, bu anekdotlardaki mizah biçim ve teknikleri gösterilerek, Ebü’l-Aynâ’nın şahsında, Müslümanların mizah gibi seküler bir ihtiyacı karşılamak için kutsal olanı nasıl ustaca manipüle ettikleri ortaya konulmaya çalışılacaktır.

Anahtar Kelimeler: Arap Dili ve Belagatı, Kur’ân, Mizah, Ebü’l-‘Aynâ

Stil

Düzen Stili

Geniş
Dar

Dar Stil Desenleri

  • pattern
  • pattern
  • pattern
  • pattern
  • pattern
  • pattern
  • pattern
  • pattern
  • pattern
  • pattern

Dar Stil Resimleri

  • images
  • images
  • images
  • images
  • images

Renk Şeması

Stili Sıfırla